Dalekie obserwacje w malarstwie

Dzisiejsze spotkanie z dalekimi obserwacjami będzie trochę niecodzienne bo związane ze sztuką malarską i pewną znaną postacią. Oczywiście zaznaczam na początku że jest ono tylko moją interpretacją pewnego ciekawego spostrzeżenia.

Wszyscy znamy postać z obrazu zamieszczonego poniżej...

 Fragment Panoramy Racławickiej namalowanej pod kierownictwem Jana Styki i Wojciecha Kossaka

...jest to Tadeusz Kościuszko, którego nikomu nie trzeba przedstawiać. Zanim jednak przejdę do sedna sprawy należy opowiedzieć w dużym skrócie pewną historię. Jest to historia obrazu zatytułowanego "Panorama Racławicka".

Rok 1893, z okazji zbliżającego się setnej rocznicy insurekcji kościuszkowskiej rada Lwowa zamawia u Jana Styki obraz przedstawiający panoramiczną wersję bitwy pod Racławicami. Obraz ma być główną atrakcją Powszechnej Wystawy Krajowej we Lwowie, odbywającej się w 1894 roku. Jan Styka zaprasza do spółki kilku malarzy, są nimi Wojciech Kossak, Ludwig Boller, Tadeusz Popiel, Zygmunt Rozwadowski, Teodor Axentowicz, Michał Sozański, Włodzimierz Tetmajer i Wincenty Wodzianowski. Ekipa dosyć spora, ale wyzwania namalowania w rok obrazu o długości 114 metrów i wysokości 15 m nie da się podjąć w pojedynkę.

Prace nad obrazem ruszają z rozmachem i w 1893 r. Styka, Kossak i Boller jadą w okolice Racławic by studiować krajobraz miejsca bitwy i rozmieszczenie wojsk w terenie. Na tej podstawie sporządzili szkice i rysunki, które potem złożyli w całość, tworząc szkic kompozycyjny dla gigantycznego obrazu. Tutaj skupimy się na Ludwigu Bollerze który sporządzał szkice krajobrazu by potem wraz z Tadeuszem Popielem namalować pejzaż do panoramy Racławickiej.

Powróćmy teraz do samego obrazu i naszego głównego bohatera historycznego, jakim jest Tadeusz Kościuszko.

  Fragment Panoramy Racławickiej

Mając szerszą perspektywę widać na powyższej części Panoramy Racławickiej że Tadeusz Kościuszko daje jakieś sygnały podległym mu kosynierom. Z drugiej jednak strony, jednocześnie pokazuje na szczyt, który do złudzenia przypomina Babią Górę... ale czy to możliwe żeby z Racławic (oddalonych o 35 km na północny wschód od Krakowa) było widać Babią Górę i inne pasma karpackie?, przecież takie odległości to już pełnoprawne dalekie obserwacje. Oczywiście postanowiłem to sprawdzić i postaram się dopowiedzieć na kilka samoistnie nasuwających się pytań:  
  1. Czy z okolic miejsca bitwy widać Karpaty?
  2. Czy uczestnicy bitwy mogli je widzieć?
  3. Jeśli tak to czy Ludwig Boller też je widział i czy naszkicował krajobraz dalekich gór zgodnie z rzeczywistością?
Zacznijmy zatem od ustalenia dokładnego miejsca i czasu zdarzeń. Bitwa pod Racławicami miała miejsce 4 kwietnia 1794 roku w okolicy pomiędzy Racławicami, Dziemięrzycami i Wrocimowicami. Natomiast miejscem, z którego Boller, a także Styka i Kossak szkicowali krajobraz do swego finalnego dzieła były okolice wzgórza o wysokości 307,8 m n.p.m. przy głównym skrzyżowaniu dróg w Dziemięrzycach (współrzędne: 50.30719° i 20.22255°). Wzgórze to znajdowało się w centrum ówczesnych wydarzeń. Biorąc pod uwagę sposób przedstawienia dalekich gór na "Panoramie Racławickiej" musiało być to południowe zbocze tego wzniesienia, znacznie poniżej szczytu, jednak trudno jednoznacznie ustalić w którym miejscu, dodatkowo malarz mógł nieco przekształcić szkic terenu. Przypuszczenie to potwierdza symulacja terenu w generatorach panoram udeuschle i PeakFinder. Na wygenerowanej symulacji widać że wzgórza w okolicy pól bitewnych to dobre miejsce od obserwacji wycinka horyzontu od Beskidu Niskiego po Beskid Żywiecki, z Tatrami w roli głównej. Maksymalnie można osiągnąć tu obserwację na odległość prawie 132 km.   


Interaktywna symulacja widoku terenu z Dziemięrzyc wykonana w PeakFinder

Fragment Panoramy Raławickiej przedstawiający Karpaty [fot. 2,2 mpx]

Na Panoramie Racławickiej namalowano wycinek Karpat od Beskidu Makowskiego po środkową część Beskidu Żywieckiego, co przekłada się na dystans od około 60 do 111 km. Oczywiście najbardziej widoczne jest Pasmo Babiogórskie i sama Babia Góra, do której dystans wynosi 95,5 km. Jednak pomimo faktu że da się rozróżnić niektóre szczyty to ich kontury są w dużej mierze wizją artysty. Wszystkie szczyty są jakby spłaszczone i nie wybijają się tak mocno względem siebie, jak ma to miejsce na symulacji. Prawdopodobnie Ludwig Boller nie miał możliwości zaobserwowania wszystkich szczytów, lub taka okazja nadarzyła się raz i nie trwała długo, zatem artysta nie mógł wiernie odwzorować gór, które zaobserwował gdzieś w oddali.

Bitwa pod Racławicami rozegrała się 4 kwietnia (zresztą nawet niebo na obrazie namalowane jest w sposób taki by odwzorować zachmurzenie słonecznego dnia, jeszcze zimnego początku wiosny). Oczywiście patrząc dzisiaj na wiosenne niebo należny brać pod uwagę fakt że zmiany klimatyczne i zniknięcie przedwiośnia spowodowały że niebo przedstawione na obrazie widuje się raczej pod koniec marca niż w kwietniu, gdzie zaczynają powstawać chmury związane z konwekcją. Z doświadczenia wiem że od końca marca na południu kraju można spodziewać się pojedynczych dni, które sprzyjają dalekim obserwacją, zatem w momencie bitwy było duże prawdopodobieństwo że warunki atmosferyczne pozwalały na obserwację gór, jednak ważniejsze było to co działo się na polu bitwy.

Podsumowując całość dywagacji należy stwierdzić że z okolic Racławic widać spory wycinek Karpat, które mogły być widoczne w czasie bitwy. Natomiast na obrazie uwieczniono jedynie niewielki wycinek gór obejmujący Beskid Makowski i Żywiecki, jednak nie odwzorowano go w 100% wiernie z rzeczywistością.

Taras z którego podziwia się obraz "Panoramy Racławickiej"

Na koniec wszystkich odwiedzających Wrocław zapraszam do obejrzenia "Panoramy Racławickiej", latem kolejki są długie, więc lepiej kupić bilety wcześniej, a te nie należą do tanich, jednak upoważniają do wejścia do kilku muzeów. Na żywo obraz robi niesamowite wrażenie, oglądając to arcydzieło człowiek uświadamia sobie że pewna epoka już minęła i dziś zamiast gigantycznych obrazów mamy gigantyczne reklamy drukowane wielkoformatowo.

Komentarze

Etykiety

2008.03.221 2010.11.141 2011.07.231 2012.08.151 2012.09.231 2012.10.202 2012.12.012 2012.12.081 2013.03.231 2013.05.201 2013.05.313 2013.06.151 2013.06.161 2013.07.131 2013.07.211 2013.09.282 2013.09.292 2013.12.301 2014.02.162 2014.02.231 2014.05.101 2014.05.311 2014.06.081 2014.06.153 2014.06.161 2014.06.201 2014.06.211 2014.08.121 2014.08.151 2014.08.161 2014.08.181 2014.08.282 2014.09.281 2014.10.091 2014.10.151 2014.10.291 2014.11.021 2014.12.181 2015.01.031 2015.01.101 2015.01.151 2015.01.161 2015.01.291 2015.02.081 2015.04.121 2015.04.131 2015.04.191 2015.05.021 2015.05.071 2015.05.081 2015.05.151 2015.05.311 2015.06.021 2015.06.191 2015.09.052 2015.09.091 2015.09.191 2015.09.271 2015.11.081 2015.12.272 2015.12.301 2016.02.061 2016.05.151 2016.05.161 2016.06.061 2016.07.031 2016.07.041 2016.09.291 2017.01.221 2017.03.191 2017.04.241 2017.05.281 2017.06.011 2017.07.261 2017.07.291 2017.09.143 2017.11.231 2017.12.261 2018-07-031 2018.04.141 2018.07.031 2018.07.072 2019.03.171 2019.09.211 2019.09.221 2019.09.291 2019.10.131 2019.10.171 2020.03.141 2020.03.151 2020.03.161 2020.05.011 2020.05.021 220-240 km1 300-320 km1 40-60 km1 60-80 km7 80-100 km29 Babia Góra4 Barania Góra1 Baraniec3 Bełczyna1 Beskid Mały1 Beskid Morawsko-Śląski3 Beskid Śląski3 Beskid Żywiecki3 Beskidy2 Biskupia Kopa7 Borowa5 Borówkowa3 Brodno1 Brzeg Opolski1 Bystra3 Cementownia Górażdże1 Chaîne des Puys1 Chełmiec4 Ciekawostki3 Czarna Góra1 Czarna Kopa3 Czartowska Skała1 Czechy2 Czyżowice2 Dalekie obserwacje w przeszłości2 DBA1 DDZ1 Definicje1 DGR2 DJA3 DJE8 DKL3 DMI1 DOA5 Dobra widzialność1 Dobromierz1 DOL1 Domaniów1 Domaszkowice2 DPL1 DSR3 DST5 DSW3 DTR6 Dubin1 DW11 DWL5 DWR9 DZG1 Dzikowiec1 Elektrociepłownia Czechnica2 Elektrociepłownia Wrocław2 Elektrownia Gaj Oławski1 Elektrownia Mycielin1 Elektrownia Opole4 Elektrownia Rybnik1 Elektrownia wiatrowa Pągów2 Francja1 FZI1 Gać1 Głogów1 Görlitz1 Gosań1 Góra Świętej Anny2 Góry1 Góry Bardzkie3 Góry Izerskie3 Góry Kaczawskie3 Góry Kamienne3 Góry Opawskie3 Góry Rychlebskie5 Góry Sowie9 Góry Stołowe1 Góry Suche2 Góry Wałbrzyskie4 Grodziec2 Gromnik4 Ikar1 Jagodna1 Jänschwalde1 Jawornik Wielki3 Jerzmanki1 Jesioniki8 Kalenica7 Kamery internetowe2 Kamienista1 Karkonosze19 Katedra3 Keprnik6 Kępa1 Kępnica2 KGHM4 Klimczok2 Kobyla Góra1 Kobylica2 Kotowice1 Kozia Równia1 Koziniec1 Krzyżowa Góra2 Kuchary2 Landeskrone1 Legnica2 Lubin2 Luční hora9 Lysa hora1 Łabski Szczyt1 Łosiów1 Łysa Góra2 Maciejów1 Malczyce1 Mała Fatra2 Mały Szyszak2 Masyw Centralny1 Masyw Ślęży6 Masyw Śnieżnika2 Moczydlnica Dworska1 Mont Blanc1 Most Rędziński2 Myślibórz1 Namysłów1 Naukowy analfabetyzm3 Niemcy2 Nowogród Bobrzański1 Nowy Śleszów1 OB2 OKL1 OKR3 Oława2 ONA2 ONY8 OPR5 Orlik1 OST2 Pakosław1 Parzynów2 Pilsko2 Piorunkowice1 Piotrkowiczki3 PKE3 Podstawy dalekich obserwacji2 Pogalewo Wielkie2 Pogórze Kaczawskie1 Pojęcia1 Polkowice2 Polwica1 Połom2 Porady2 POT4 PRA3 Pradziad9 Prognozy meteorologiczne1 Prudnik1 Przydatne informacje2 Puy de Dome1 PWL3 Radogost1 Radunia1 Romanów3 Ropica1 RTCN Żagań-Wichów1 Rudawy Janowickie2 Rymarz1 Saksonia1 Siekowo1 Skalnik1 Skarszyn2 Skrzyczne1 Sky Tower3 Słoneczna1 Słupia pod Bralinem2 Smogornia7 Sowy1 Spotkanie dalekoobserwacyjne1 Stogniewice1 Stopień Wodny Malczyce1 Stóg Izerski1 Stronia1 Strzelin1 Studniční hora6 Sudety Wschodnie1 Szczeliniec Wielki2 Szeroka Góra2 Szrenica3 Szyb Św. Jakub1 Ślęża11 Śnieżka22 Śnieżnik8 Świętno3 Tatry2 Tatry Zachodnie3 Teoria wklęsłej Ziemi3 Timelaps1 Trójgarb2 Trzebicko1 Vozka1 Wąsosz1 Webcam1 Wielka Sowa8 Wielki Szyszak9 Wielkopolska6 Wieża Widokowa1 Wińsko1 Włodary1 Wołek2 Woskowice Górne1 Wrocław14 Wzgórza Dalkowskie1 Wzgórza Strzelińskie3 Wzgórze Gajowe2 Wzgórze Gajowickie2 Z samolotu1 Zakrzów1 Zbiornik Pakosław1 Zielona Góra2 ZKA1 Żeleźniak1 Żyrowski Wierch2
Pokaż więcej